Γιὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστιν τὴν ἁγίαν

Γιὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστιν τὴν ἁγίαν,

γιὰ τῆς πατρίδος τὴν ἐλευθερίαν,

γι’ αὐτὰ τὰ δύο πολεμῶ,

γι’ αὐτὰ νὰ ζήσω ἐπιθυμῶ,

κι ἂν δὲν τὰ ἀποκτήσω

τί μ’ ὠφελεῖ νὰ ζήσω;

Φώτης Κόντογλου

Τῇ Ὑπερμάχῳ

Τῇ Ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
Ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
Ἀναγράφω σοι ἡ Πόλις σου Θεοτόκε.
Ἀλλ᾿ ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
Ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,Ἵνα κράζω σοι· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

Ἑρμηνεία:

Σ᾿ ἐσένα τὴν Ὑπέρμαχο Στρατηγὸ ἀποδίδει ἡ Πόλη σου τὴ νίκη καὶ σοῦ ἐκφράζει Θεοτόκε τὶς θερμὲς εὐχαριστίες ποὺ λυτρώθηκε ἀπὸ τὶς συμφορές. Ἀλλὰ ἐσύ, ποὺ ἡ δύναμή σου εἶναι ἀκατανίκητη, σῶσε με κι ἐμένα ἀπὸ κάθε εἴδους κινδύνων γιὰ νὰ σοῦ φωνάζω δυνατά· χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.

Στολή Αφθαρσίας

Στολή αφθαρσίας

του αειμνήστου Φωτίου Κόντογλου

«Για του Χριστού την πίστιν την αγίαν,
για της πατρίδος την ελευθερίαν,
γι’ αυτά τα δύο πολεμώ,
γι’ αυτά να ζήσω επιθυμώ,
κι αν δεν τα αποκτήσω
τι μ’ ωφελεί να ζήσω;»

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ του 1821 έχει μια πνοή αγιασμένη, κι η ιστορία της είνε σαν συναξάρι. Η Ελλάδα μπορεί να παρασταθεί σαν τη μητέρα των Μακκαβαίων που είδε να βασανίζονται και να σφάζονται μπροστά της τα παιδιά της ένα-ένα. Από τον καιρό που χάθηκε η Κωνσταντινούπολη, η πατρίδα μας μαυροφόρεσε σαν χαροκαμένη χήρα· οι άνδρες ήτανε σαν ασκητές, οι γυναίκες σαν καλογρηές, τα τραγούδια μας γεμάτα πόνο και ελπίδα, τη λεγόμενη «χαρμολύπη», σαν χερουβικά, σαν τροπάρια.

Μια αγιωσύνη τα τύλιγε όλα. Οι καρδιές ήτανε, με όλη την παληκαριά τους, συντετριμμένες και ταπεινωμένες. Γι’ αυτό κι η θρησκεία μας ήτανε αληθινή, επειδή η πίστη του Χριστού δεν ταιριάζει σε ανθρώπους απίκραντους και καλοπερασμένους, κατά τα λόγια του Χριστού που λέγει: «εν τω κόσμω θλίψιν έξετε», και στενή και τεθλιμμένη η οδός».

Μα όσα χάνει ο άνθρωπος σε καλοπέραση, τα κερδίζει «εκατονταπλασίονα» σε βάθος πνευματικό. Και το έθνος μας που στάθηκε κακότυχο και βασανισμένο, από την άλλη μεριά στάθηκε ευλογημένο, κατά τον λόγο που λέγει ο Σολομών για όσους μαρτυρούνε για την αλήθεια: «και γαρ εν όψει ανθρώπων εάν κολασθώσιν, η ελπίς αυτών αθανασίας πλήρης· και ολίγα παιδευθέντες, μεγάλα ευεργετηθήσονται». Και ποια είνε αυτή η αντάμειψη; Η αντάμειψη ήτανε πως ντυθήκανε με κάποια στολή αφθαρσίας αυτοί που ζούσανε «υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, εν ερημίαις πλανώμενοι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης».

Για τούτο, όποιος άνθρωπος έχει καρδιά καθαρή, και νιώσει την Ελληνική Επανάσταση, σαν να τραβιέται από κάποιον μαγνήτη, ας είνε κι άλλης φυλής άνθρωπος, χωρίς να γνωρίζει καλά- καλά από πού βγαίνει αυτή η γλυκύτητα και η κατανυκτική αγάπη, μ’ όλο που ακούει σκοτωμούς, μαρτύρια και μοιρολόγια, που σε άλλη περίσταση αγριεύουνε τον άνθρωπο. Θαρρεί πως δεν γινήκανε στ’ αληθινά αυτά που ακούει, αλλά πως είνε κάποιο έμορφο παραμύθι.

Τα πιο σκληρά πράγματα χάνουνε τη σκληρότητά τους, καν φονικά, καν αγωνίες κάθε λογής, φτώχια, κρύο, πείνα, αρρώστεια, ορφάνια. Κάποιος μυστικός πλούτος τα χρυσώνει όλα, ο της αφθαρσίας ο Παράκλητος (ο Παρηγορητής), το Πνεύμα το Άγιον. Αυτή είναι που λέγω στολή Αφθαρσίας κι ελπίδα Αθανασίας.

Η Ελληνική Επανάσταση είνε σαν το χάλκινο μοσχάρι που έκανε ένας τεχνίτης για τον τύραννο Φάλαρη και που το πύρωνε με φωτιά και σφαλούσε στην κοιλιά του όσους ήθελε να βασανίσει για να ψηθούνε ζωντανοί. Μα αντί ν’ ακούγονται βογκητά και φρικτοί θρήνοι από το στόμα του βοδιού, έβγαιναν τραγούδια χαρούμενα, επειδή ο τεχνίτης είχε βάλει επιτήδεια στο λαρύγγι του βοδιού κάποιο όργανο που άλλαζε τους θρήνους σε χαρούμενη μουσική.

Ο Αθανάσιος Διάκος τραγουδούσε περασμένος στη σούβλα, κι οι γυναίκες του Ζαλόγγου χορεύανε και πέφτανε στον γκρεμνό. Κι όλοι οι Έλληνες, άνδρες, γυναίκες, μικροί, μεγάλοι, δεσποτάδες, παπάδες, λαϊκοί, ψέλνανε σαν να τραγουδούσανε και τραγουδούσανε σαν να ψέλνανε, όπως οι τρεις Παίδες της καμίνου που δοξολογούσανε τον Θεό χορεύοντας μέσα στη φωτιά σαν να δροσολογιότανε.

Απ’ όλη την αιματοβαμμένη Ελλάδα ακουγότανε «ήχος καθαρός εορταζόντων», κι οι Έλληνες τρέχανε στον θάνατο «αγαλλομένω ποδί, Πάσχα κροτούντες αιώνιον». Γι’ αυτό μαγεύθηκε ο κόσμος, χωρίς να ξέρει γιατί. Εκείνο που τους μάγευε ήτανε η Ελπίδα της Αθανασίας που βγαίνει από την Ορθοδοξία και που τα σκεπάζει όλα με την χαρούμενη πνοή της.

Η χαρά του Χριστού είνε ένα άνθος που φυτρώνει μοναχά στις καρδιές που πονούν. Για τούτο ο Δαυΐδ έλεγε: «Κύριε εν θλίψει επλάτυνάς με». Κι οι ασκηταί της Ορθοδοξίας τη λέγανε «Χαρμολύπη» ή «Χαροποιόν πένθος», αυτή τη χαρά που βγαίνει από τη συντριμμένη καρδιά. Η Ελληνική Επανάσταση ήτανε τα χαρούμενα ορμήματα του Ποταμού της Ορθοδοξίας. Γι’ αυτό τη μισήσανε και την πολεμήσανε οι «ψευδάδελφοι», εκείνοι που ιδρύσανε στ’ όνομα του Χριστού ένα σύστημα εγκόσμιας ευδαιμονίας, κάποιον «αριστοκρατικό χριστιανισμό» που τραβά τις ματαιόδοξες ψυχές, και τις ξεραίνει από τη χαρά του Χριστού, από τη «χαρμολύπη»^[1].

Οι Έλληνες του καιρού εκείνου ήτανε «πτωχοί τω πνεύματι», κατά τους έξυπνους του κόσμου. Ήτανε απλοί και φυσικοί, κι η όψη τους, τα λόγια τους, οι συνήθειές τους, τα φερσίματά τους ήτανε αληθινά, δηλαδή Ελληνικά. Η ψυχή τους ήτανε δεμένη με τη φύση και τη θρησκεία τους. Λεοντόκορμοι άνδρες που βαστούσανε από αρχαία αίματα, ζούσανε στον ανοιχτόν αγέρα όπως τους έπλασε ο Θεός, με γένεια, με μουστάκια, με μακρυά μαλλιά σαν το Χριστό, γοργοπόδαροι, λιγόφαγοι, θρήσκοι, ταπεινοί μπροστά στους γεροντότερους και στους παπάδες, με ψυχή γεμάτη κρυφά πλούτη.

Απάνω απ’ όλα ήτανε η Θρησκεία, η Πίστις των Πατέρων μας. Κι οι λειτουργοί της ήτανε οι πνευματικοί τους, οι δάσκαλοί τους, οι προστάτες τους, οι παρηγορητές τους, οι δικαστές τους, οι εξομολόγοι τους. Ο πιο αγαπημένος αρματωλός για το λαό, ο πιο αγνός πολεμιστής, ο καινούριος άγιος Γιώργης, στάθηκε ένας παπάς, ο Αθανάσιος Διάκος, που σουβλίσθηκε για την Πίστη του Χριστού.

Άλλοι τέτοιοι αγιασμένοι που αγωνισθήκανε για την Πίστη, είνε ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε’, ο Ησαΐας Σαλώνων, ο Ρωγών Ιωσήφ, ο Κυπριανός στην Κύπρο· τι λέγω; Νέφος ολόκληρο ρασοφορεμένοι, Ορθόδοξον Ιεράτευμα. Πριν να γίνει η Επανάσταση, χιλιάδες Νεομάρτυρες μαρτυρήσανε για την Πίστη, κι ύστερα ήρθανε οι αρματωλοί. Οι δεσποτάδες, οι παπάδες κι οι καλόγεροι είχανε γίνει σαν τους προφήτες που οδηγούσανε τον νέον Ισραήλ στη Γη της Επαγγελίας.

Οι αρματωλοί γινήκανε σαν ασκητές και ψέλνανε απάνω στο μετερίζι, και ξεστηθίζανε το Ψαλτήρι για παρηγοριά, με τα χαϊμαλιά στο στήθος που παριστάνανε τον Χριστό, την Παναγία, τον άη Γιώργη, τον άη Δημήτρη. Για φυλαχτό είχανε ή τίμιο ξύλο, ή άγιο λείψανο, ή ένα κομμάτι από το παλιόρασο του άγιου Κοσμά. Πολλοί αρματωλοί ήτανε ζωγραφισμένοι στα ερημοκκλήσια μαζί με τους αγίους. Η ζωγραφιά του Μεϊντάνη βρισκότανε στην εκκλησιά της Κατούνας, του Ανδρούτσου στο Μεγάλο Μετέωρο, του Διαμαντή Σπατούλη στην εκκλησιά στ’ Αλεποχώρι Μπότσαρη. Και τους σκοτωμένους τους θάβανε κοντά στην εκκλησιά.

Λοιπόν, δεν είνε αγιασμένη η Επανάστασή μας, δεν είνε η Ορθοδοξία ματωμένη για να φυλάξη την πίστη μας; Η Ορθοδοξία έγινε ένας λόγος άδειος στα στόματα των σημερινών φραγκοδασκαλευμένων δασκάλων. Μα η αληθινή Ορθοδοξία που είνε πλούτος και ρίζα αθανασίας, είνε φυτρωμένη βαθειά στην καρδιά του ορθοδοξώτατου λαού μας, που όσο δεν ήθελε να τουρκέψει, άλλο τόσο δεν θέλει να φραγκέψει.

ΚΙΒΩΤΟΣ

Φώτης Κόντογλου

ΜΗΝΙΑΙΟΝ ΦΥΛΛΑΔΙΟΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ

ΕΤΟΣ Β’ ΜΑΡΤΙΟΣ 1953

ΑΡΙΘ. ΦΥΛΛΟΥ 15

[1]  Πριν λίγες μέρες γράψανε οι εφημερίδες πως το καθολικό περιοδικό «Ecclesia», δημοσίευσε ένα άρθρο του Κλωντ Φαρρέρ που κατακρίνει την Ελληνική Επανάσταση… Μ’ όλο που αυτό το περιοδικό δημοσιεύει πολλά ορθόδοξα κείμενα και στην πρώτη όψη φαίνεται χριστιανικό, ωστόσο το δηλητήριο το ‘χει πάντα κρυμμένο κατεπάνω στην Ορθοδοξία.

Π η γ ή : http://www.impantokratoros.gr/kontoglou_stolh_aftharsias.el.aspx

Κατὰ τῶν ὑβριστῶν τῆς Ἱστορίας μας

Κατὰ τῶν ὑβριστῶν τῆς Ἱστορίας μας

Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Γόρτυνος καὶ Μεγαλοπόλεως κ.κ. Ἱερεμία

Τό σημερινό μου κήρυγμα, ἀδελφοί χριστιανοί, τό γράφω μέ πολύ πόνο, ἀλλά και μέ μεγάλη ἀγανάκτηση γι᾽ αὐτά πού ἀκούγονται τώρα τελευταῖα στήν πατρίδα μας. Καί βεβαίως ἡ Ἐκκλησία μας δέν πρέπει να μείνει ἀδιάφορη σ᾽ αὐτά πού ἀκούγονται, γιατί αὐτά ζημιώνουν τίς ψυχές τῶν Ἑλλήνων χριστιανῶν μας, ἀλλά ζημιώνουν ἰδιαίτερα την νεολαία μας. Γι᾽ αὐτό καί παρακαλῶ να ἀκούσετε μέ προσοχή τό σημερινό μου κήρυγμα καί θέλω ὄχι μόνο να συμπονέσετε, ἀλλά καί νά συναγωνισθεῖτε μαζί μας κατά τῶν διαστρεβλωτῶν τῆς ἱερῆς καί ἔνδοξης ἱστορίας μας.

1. Τώρα τελευταῖα, ἀγαπητοί μου, μᾶς παρουσιάζονται μερικοί, πού θέλουν να μᾶς παραστήσουν τόν μορφωμένο καί τον πολύξερο, ἀλλά στήν πραγματικότητα εἶναι ἀγράμματοι καί ἀνιστόρητοι. Αὐτοί μᾶς λέγουν ὅτι ἡ ἱστορία τοῦ ἔθνους μας, γιά τήν ὁποία καυχόμαστε καί τήν ὁποία θαυμάζουν ὅλα τά ἔθνη, δέν εἶναι – λένε – ὅπως τήν ξέρουμε. Ἀλλά πῶς εἶναι; Αὐτοί, λές καί εἶναι βαλτοί ἀπό τους Τούρκους, μᾶς λένε ὅτι ὅταν το ἔθνος μας ὑποδουλώθηκε στούς Ὀθωμανούς, ἦταν ὅλα ὡραῖα καί εὐχάριστα. Ἀπολαμβάναμε προνόμοια, ζούσαμε εἰρηνικά, εἴχαμε ἀσφάλεια καί πετύχαμε τήν ἀνάπτυξή μας. Δηλαδή, σάν νά μᾶς λένε ὅτι καλά πού ὑποδουλωθήκαμε στούς Τούρκους και νοικοκυρευτήκαμε! Τά λένε αὐτά οἱ κύριοι αὐτοί, γιατί θέλουν νά μᾶς ποῦν ὅτι δεν ὑπῆρχε λόγος νά γίνει ἐπανάσταση ἐναντίον τῶν Τούρκων καί ὅτι ἡ λεγόμενη ἐπανάσταση του ᾽21 εἶχε ἄλλο νόημα καί ἄλλο σκοπό.

Ἀλλά, ἄν, κύριοι, ἄν εἶναι ἀλήθεια ὅτι στην Τούρκικη σκλαβιά εἴχαμε ἐλευθερία καί ἦταν ὅλα ρόδινα, τότε πῶς ἐξηγοῦνται οἱ σκληροί βασανισμοί καί τά φρικτά μαρτύρια τῶν τόσων καί τόσων νεομαρτύρων τῆς πίστης μας; Οὔτε γράμματα δέν μᾶς ἄφηναν οἱ Τοῦρκοι νά μάθουμε. Ἐμεῖς ὅμως, πού ἀπό τούς ἀρχαίους προγόνους μας μάθαμε να ἀγαπᾶμε τίς ἐπιστῆμες, ἄν καί σκλαβωμένοι, βρήκαμε τρόπο γιά νά μορφώνονται τά ἑλληνόπουλα. Ἡ Ἐκκλησία μας δημιούργησε τά «Κρυφά Σχολειά»! Ἀλλά,

2. Καί γιά τά «Κρυφά Σχολειά», αὐτοί οἱ ψευδοεπιστήμονες μᾶς λένε ὅτι εἶναι καί αὐτά μῦθος. Καί ὡς ἐπιχείρημα μᾶς λένε ὅτι δεν ὑπάρχουν μαρτυρίες γι᾽ αὐτά. Ἔχω νά σᾶς πῶ ὅμως, Χριστιανοί μου, ὅτι τά «Σχολειά» αὐτά, στά ὁποῖα μαθητεύονταν τά ἑλληνόπουλα στήν μαύρη σκλαβιά δέν ἦταν ἐπιτρεπόμενα ἀπό τούς Τούρκους, δέν γίνονταν φανερά με τήν ἄδειά τους, γι᾽ αὐτό κάι λέγονταν «Κρυφά Σχολειά». Τά ἔκαναν οἱ καλόγεροι τήν νύκτα στά Μοναστήρια. Γι᾽ αὐτό και πραγματικά κατά τήν περίοδο τῆς δουλείας δέν ὑπάρχουν μαρτυρίες για «Κρυφό Σχολειό». Ὅταν ὅμως ἄρχισε νά χαράζει ἡ γλυκειά λευτεριά, οἱ ἴδιοι μαθητές τῶν «Κρυφῶν Σχολειῶν», ἄνδρες πιά, μιλᾶνε καθαρά στίς ἀλληλογραφίες τους καί σέ ἄλλα ἔγραφά τους γιά τά Σχολειά αὐτά. Ἀφήνω τις τόσες τοποθεσίες στήν πατρίδα μας, μαρτυρούμενες ὡς «Κρυφό Σχολειό», πού δέν θα λέγονταν ἄν ἦταν ψέμμα καί μῦθος ὁ λόγος γι᾽ αὐτό.

3. Τούς ὑβριστές τῆς ἱστορίας μας τους ἐνοχλεῖ τό ὅτι συνδέεται ἡ Ἐπανάσταση τοῦ ᾽21 μέ τήν μεγάλη ἑορτή τῆς Παναγιᾶς μας, τήν ἑορτή τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Καί τους πειράζει πάλι καί τό ἄλλο, τό ὅτι τόν ἀγῶνα τόν ἀνέλαβε ἡ Ἐκκλησία. Καί ἀπό τά ἄλλα, ἀλλά κυρίως καί ἀπό αὐτά τά δύο, Χριστιανοί μου, πρέπει νά καταλάβετε ὅτι τό ὑβριστικό αὐτό κίνημα αὐτῶν τῶν κυρίων στην βάση του εἶναι ἀντ-Ὀρθόδοξο καί ἀντ-Ἐκκλησιαστικό κίνημα. Γι᾽ αὐτό καί θέλει πολεμική, σφοδρή πολεμική.

(α) Πραγματικά, ἀδελφοί, συνδέεται πολύ στενά τό ᾽21 μέ τήν πίστη μας, την ὀρθόδοξη πίστη μας. Ὁ Κολοκοτρώνης στήν Πνύκα εἶπε στούς μαθητές: «Ὅταν πήραμε τά ὅπλα, εἴπαμε πρῶτα ὑπέρ πίστεως καί ἔπειτα ὑπέρ πατρίδος»! Γι᾽ αὐτόν ἀκριβῶς τόν λόγο και ἀποφασίστηκε ἡ Ἐπανάσταση νά γίνει στίς 25 Μαρτίου, ὥστε νά θεωρεῖται ὅτι τό θαῦμα το ἔκανε ἡ Παναγιά καί τό ἐλεύθερο λοιπόν ἔθνος θά ἔχει προστάτιδα τήν Κυρία Θεοτόκο. ῞Ωστε ἡ Ἐπανάσταση τοῦ ᾽21 ἦταν μια ἁγιασμένη ἐπανάσταση ἑνός χριστιανικοῦ Ὀρθόδοξου ἔθνους κατά ἄλλου ἀλλοθρήσκου ἔθνους, ἐπανάσαση γιά τήν πίστη καί την ἐλευθερία καί δέν ἦταν μία ταξική ἐπανάσταση γιά συμφέροντα, ὅπως θέλουν νά μᾶς την παρουσιάσουν οἱ ὑβριστές.

(β) Ἀλλά καί γιά τό ἄλλο, πού ἀρνοῦνται οἱ ἀντίθετοι ἀποδεικνύονται ἀνιστόριτοι. Γιά το ὅτι δηλαδή τόν ἀγῶνα γιά τήν ἐλευθερία τοῦ ἔθνους μας τόν ἀνέλαβε ἡ Ἐκκλησία. Ναί, χριστιανοί μου! Τά νήματα τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἐπαναστάσεως τά κρατοῦσε μυστικά ὁ Δημητσανίτης ἅγιος Πατριάρχης Γρηγόριος ὁ Ε΄, τον ὁποῖον αὐτοί οἱ ἐλεεινοί, οἱ πλαστογράφοι τῆς Ἱστορίας μας, ὑβρίζουν. Ἐντροπή τους!... Ὁ ἄλλος πάλι Δημητσανίτης, ὁ Δεσπότης τῆς Πάτρας, ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανός, αὐτός ὕψωσε τό Λάβαρο τῆς Ἐπαναστάσεως καί προέτρεπε τούς ἄνδρες να ξεχυθοῦν στόν ἀγώνα. Μάλιστα ὁ Δεσπότης Γερμανός ἀπήλλαξε τούς ἀγωνιστές ἀπό την σκληρή νηστεία τῆς Τεσσαρακοστῆς, γιατί ἦταν Μάρτιος ὁ μήνας ἐνάρξεως τοῦ ἀγῶνος. Μαζί μέ τούς ἀγωνιστές ἀγωνιζόμενοι ἦταν και κληρικοί, δεσποτᾶδες, παπᾶδες, διάκοι και καλόγεροι. Ὁ μεγάλος ἱστορικός Γάλλος Πουκεβίλ λέει ὅτι 6.000 κληρικοί ἔπεσαν στον ἀγώνα γιά τήν ἀπελευθέρωση τοῦ ἔθνους μας.

4. Χριστιανοί μου! Ὅπως πρέπει να εὐχαριστοῦμε τόν Θεό γιατί εἴμαστε Ὀρθόδοξοι, ἔτσι πρέπει πάλι νά εὐχαριστοῦμε τόν Θεό γιατί εἴμαστε Ἕλληνες μέ την ἐνδοξότερη ἱστορία. Ἡ ἱστορία μας εἶναι ἱερή, γιατί εἶναι ζυμωμένη μέ τήν πίστη τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Μερικοί νεώτεροι θέλουν νά κόψουν τήν συζυγία αὐτή πίστεως καί πατρίδος, γιατί βάλθηκαν νά κάνουν την πατρίδα μας ἄθεη. Τούς προειδοποιοῦμε ὅτι ὅπως ἀγωνιστήκαμε ἐναντίον τῶν Τούρκων καί τούς νικήσαμε, ἔτσι θά ἀγωνιστοῦμε και ἐναντίον τους καί θά τούς σαρώσουμε, γιατί στόν ἀγώνα μας αὐτόν ἔχουμε Ὑπέρμαχο Στατηγό τήν ΠΑΝΑΓΙΑ, τήν Προστάτιδα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους μας, τήν Μητέρα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ μας. Οἱ ὑβριστές τῆς Πίστεως καί τῆς Πατρίδος μας ὅλο καί θά γελοιοποιοῦνται. Τούς ἀξίζει!

Μέ πολλές εὐχές
† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

Π η γ ή : Καθημερινὸ ἠλεκτρονικὸ περιοδικὸ «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΔΑΧΗ», ἀριθμὸς φύλλου 65, Κυριακὴ 6 Μαρτίου 2011, σελ. 1-3, ὑπὸ Ἐπισκόπου Ἰερεμίου, Μητροπολίτου Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως. http://www.imgortmeg.gr/